Grave of the Fireflies Review - Prachtige pijnbank

Een oorlog kent geen winnaars. Het is de universele boodschap van oorlogsfilms, maar geen één drukt de vinger zo op de zere plek als Studio Ghibli’s Grave of the Fireflies. De film viert dit jaar zijn 37e verjaardag en keert terug naar het witte doek. Ondergetekende kon alvast weer traantjes wegpinken en in deze Grave of the Fireflies review lees je waarom.

Vanaf 28 augustus is Grave of the Fireflies terug in de bioscopen. Of ja, terug? In Nederland is de film nooit op het witte doek verschenen en kwam deze pas in 2008 uit via een DVD-release. Inmiddels staat de film ook geregeld op Netflix, maar komt er nu ook eindelijk een speciale uitgave in de bios.

In Grave of the Fireflies volgen we geen bataljon aan soldaten of dappere strijders die aan de frontlinies vechten. In deze Ghibli-film volgen we broer en zus Seita en Setsuko, twee Japanse kinderen die in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog proberen te overleven.

Amerikaanse bommenwerpers vliegen over hun kleine dorpje, waar de kinderen wonen met hun zieke moeder. Terwijl zij alvast naar de schuilkelder snelt, verzamelt Seita als man van het huis de laatste dingen, maar voor hij samen met z’n zusje vertrokken is, begint het luchtalarm te schreeuwen en vallen de eerste vuurbommen uit de lucht.

In de eerste tien minuten weet je alles wat je moet weten. Geen kind zou zo moeten opgroeien. In diezelfde tien minuten stralen de karakteristieken van onze twee protagonisten even helder door, wat nog maar eens onderstreept hoe goed snel je in het verhaal zit.

Seita draagt alle verantwoordelijkheid bij zich voor zijn moeder en zusje, terwijl Setsuko nog zo jong is dat ze niet eens alles bewust meekrijgt. Terwijl de bommen op ieder moment kunnen vallen, is zij vooral bezig met haar pop die absoluut mee moet naar de schuilkelder.

In het anderhalf uur dat volgt, beleven we nauw de overlevingstocht van broer en zus. Hoe de weeskinderen met moeite zien te overleven in een Japan dat gebroken is door het verlies van de Tweede Wereldoorlog en waar armoede leeft. Hoe dat verhaal vanuit het perspectief van twee kinderen getoond wordt, is ontzettend aangrijpend.

Studio Ghibli weet met zachte penseelstreken een intiem inkijkje te geven in hoe Japanners de Tweede Wereldoorlog hebben ervaren. Het huilen staat je dan ook vaak nader dan het lachen en wie zonder natte ogen de zaal verlaat, moet wel harteloos zijn. Zó diep weet deze film te raken met haar verhaal en achterliggende boodschap.

Dat Grave of the Fireflies een ontzettend zware film is, wil niet zeggen dat er geen ruimte is voor wat luchtigheid. Seita en Setsuko proberen ondanks alles ook te genieten van de mooie momenten. Plezier maken op het strand of in de avond genieten van een veld vuurvliegjes dat door het donker danst.

In combinatie met de kinderlijke speelsheid van de 4-jarige Setsuko ontstaat er een schitterend contrast. Zelfs tijdens gitzwarte dagen is er reden om blij te zijn en hoe haar oudere broer hiervan geniet, tovert een glimlach op je gezicht. Het zal tevens de reden zijn waarom de film door sommigen nog steeds als kinderfilm gezien wordt, al zouden we zelf toch stellen dat je hier echt met een oorlogsfilm te maken hebt voor volwassen publiek.

Natuurlijk schijnt nog wel door dat het hier om een film uit de jaren ‘80 komt. Grave of the Fireflies is immers één van de eerste films van Ghibli, dat dit jaar zelf haar 40-jarige jubileum viert overigens. Vroeg in de film valt bijvoorbeeld één van de achtergronden op terwijl Seita en Setsuko vluchten voor de Amerikaanse bommenwerpers die hun thuis vernietigen.

In de achtergrond zie je het dorp in vuur en vlam staan, maar dit is niet volledig geanimeerd. In plaats daarvan is het een getekende, stilstaande achtergrond van de brandende stad, terwijl de camera beweegt en vliegtuigen overvliegen voor de dynamiek. Het is kenmerkend voor de tijd en hoe Japanse animatie gemaakt werd en de gerestaureerde versie houdt dit uiteraard in stand.

Ondanks deze verouderde technieken en dat je aan de audio af en toe merkt dat de film wat ouder is, blijft deze net zo aangrijpend en impactvol als toen deze 37 jaar voor het eerst uitkwam. Het animatiewerk is nog altijd steengoed, al helemaal in de meest iconische scène van de film.

Nog altijd is Grave of the Fireflies één van de beste oorlogsfilms ooit gemaakt. Daar doet de inmiddels 37-jarige leeftijd niets aan af, zelfs al zie je dat soms wel aan de film terug. Het verhaal van Seita en Setsuko is nog even aangrijpend en laat je in tranen achter tegen de tijd dat de credits over het witte doek rollen.

Ja, het witte doek, want de film komt voor ein-de-lijk in Nederland naar de bioscoop. Iedere filmliefhebber doet zichzelf een plezier (maar pijnigt zichzelf gelijktijdig) door er naartoe te gaan. Dat pijnigen komt uiteraard niet door de kwaliteit van de film, maar doordat deze een impact op je achterlaat die je nog jarenlang bij zal blijven.