Review Akira: Een tijdloze animeklassieker die schittert in 4K

Na bijna veertig jaar is Akira eindelijk in de Nederlandse bioscopen. In de Pathé in Delft, bijvoorbeeld. Deze klassieker zette de animewereld op zijn kop. Maar heeft het de tand des tijds doorstaan? En zijn de beelden inderdaad mooier dan ooit? Lees daarvoor gauw verder.

Fans en experts hebben liefdevol de oude beelden van de klassieke film Akira hersteld en opgeschaald naar 4K. Dit betekent dat de beelden scherper zijn dan ooit, waardoor wij de beelden in volle glorie kunnen ervaren, zonder dat er inhoudelijke veranderingen zijn gemaakt. Het is dus de ultieme manier om de film te ervaren.

Akira zette animatie op de kaart op een manier die voorheen ongehoord was. Dit was namelijk de eerste grootschalige blockbuster-animatiefilm die niet gericht was op kinderen. Ook bracht de film anime naar het westen. Hiermee werd het stereotype dat ‘animatie voor kinderen is’ eindelijk doorbroken. Ook voor sci-fi en cyberpunk speelde Akira een belangrijke rol. De body horror en motorachtervolgingen brachten een griezelige aard en een gezonde dosis adrenaline naar het cyberpunkgenre.

Het is dus niet alleen een populaire film; het is een belangrijk stukje filmgeschiedenis. Bovendien is het de eerste keer sinds 1990 dat de film in Nederland op het witte doek te bekijken is. Voor veel van ons is dit dus de eerste en misschien wel enige kans om deze cultklassieker te beleven zoals het origineel bedoeld was. Dus grepen wij natuurlijk onze kans.

De beelden van Akira zijn opgepoetst. Degradatie is onvermijdelijk door de manier waarop we in de jaren ’80 en ’90 film bewaarden. De film werd bekrast en kreeg ook vochtschade, waardoor het beeld niet meer is wat het was. Maar in het digitale tijdperk is dit anders. Daarom is dit herstelwerk iets dat blijft.

Betekent dit dat jouw kopie anders is? Naast dat het beeld minder korrelig en de kleuren levendiger zijn, zijn er eigenlijk heel weinig dingen veranderd. De beelden zijn beter zichtbaar, terwijl er DNR werd gebruikt om bijvoorbeeld krassen te verwijderen. Sommige puristen onder ons zullen een voorkeur hebben voor de oude beelden. Nu voelt Akira namelijk niet meer ‘oud’. Anders gezegd, het is wat minder nostalgisch.

Maar tenzij jij een speciale plek in je hart hebt voor film zoals het toen was, is dit zeker een upgrade. Het beeld is vloeiender en dingen op de achtergrond zijn beter te zien. Bovendien is de ondertiteling scherper en gemakkelijker te lezen dan voorheen. Toch fijn, want de meesten van ons kunnen best wat hulp gebruiken bij een Japanse film.

De film speelt zich af in de verre toekomst: 2019. Na een nucleaire aanval op Tokio tijdens de Derde Wereldoorlog is de stad volledig opnieuw opgebouwd. Het is zo anders dat het nu beter bekendstaat als Neo-Tokyo. Torenhoge gebouwen reiken naar de zon en technologie is gevorderd op manieren die we ons in 1988 alleen konden inbeelden.

Deze wederopbouw bracht rijkdom met zich mee, maar dat werd niet vertaald naar welvaart. Het geld bleef bij de elite, die nu nog meer macht uitoefent dan ooit. Zij leven boven in de hoge torens, ver boven de giftige lucht, de vergeten constructiewerkzaamheden of de gevolgen van hun eigen daden.

De armen leven op de bodem, tussen al het afval en de hardhandige handhaving. Ze zijn ziek en ze komen om van het geweld. Geweld dat onder andere wordt gepleegd door ons hoofdpersonage, motorbendeleider Kaneda. Aan het begin van de film zit hij midden in een bloederig gevecht met rivalenbende de Clowns. Ze rammen door winkelruiten en betrekken zo ook de bevolking. Het lijkt ze niet echt wat te schelen.

Akira heeft een hoofdpersonage, maar niet een held. Of misschien is het beter om te zeggen dat er in Neo-Tokyo geen ruimte is voor helden. Het is een brute stad waar je alles dat je hebt met je eigen handen moest grijpen en waarschijnlijk wegklauwen van anderen. Voor jezelf zorgen is genoeg werk, dus je hebt geen bandbreedte over om te denken aan anderen.

Akira is niet een film die je kijkt met je kinderen. De hoofdthema’s zijn corruptie en verantwoordelijkheid. Er is een bloederige burgeroorlog gaande in Neo-Tokyo. Dan is er nog een gezonde dosis body horror als de psychische krachten de kop opdoen. Er zijn zelfs beelden van seksueel misbruik die best schokkerend zijn. Je wil er dus niet te jong aan beginnen.

Dit betekent ook dat de film je niet bij de hand neemt. Dit is niet iets dat je met je halve aandacht kan bekijken. Het eist je volle concentratie om te volgen wat er allemaal gebeurt. De politieke omstandigheden zijn complex. Akira is enerzijds een kritiek op een overheid die vooral zichzelf aan de macht wil houden en op deze manier zoveel mogelijk geld in de zakken van zijn leden schuift.

Deze kritiek is vandaag de dag niet minder relevant geworden. We twijfelen nog net zoveel aan de intenties van onze politici. Misschien nog wel meer. Akira stelt dat je alleen jezelf ermee hebt als jij je kop in het zand steekt. Dingen worden pas beter als wij daar wat aan gaan doen. Dat wij niet per se de oorzaak zijn van alle ellende, dat is bijzaak.

Het verhaal van Akira begint te rollen als Tetsuo, een lid van Kaneda’s bende, door stom toeval in aanraking komt met Takashi. Dit kind heeft psychische krachten en wordt daarom in het geheim gevangen gehouden door de overheid. Rebellen hielpen hem ontsnappen, maar na een achtervolging is Takashi alleen op straat beland.

Door deze ontmoeting beginnen Tetuo’s krachten ook te ontwaken. De overheid grijpt in en kidnapt hem. Deels om hem te beschermen voor zijn eigen krachten, maar zeker ook deels omdat ze maar wat graag experimenten op hem uit willen voeren. Kaneda, die zich verantwoordelijk voelt voor Tetuo, gaat op zoek naar zijn vriend en breekt zelfs in op een legerbasis om hem te vinden.

Ondertussen hoort Tetsuo steeds een naam die hem volledig onbekend is: Akira. In de hoop dat die hem kan vertellen wat er aan de hand is, breekt Tetsuo uit. Hij is veel krachtiger dan het leger had geanticipeerd, dus ze zijn machteloos om hem te stoppen. Maar er lijkt ook iets in Tetsuo veranderd te zijn. Is hij nog wel zichzelf?

We zeiden eerder dat de hoofdthema’s van de film corruptie en verantwoordelijkheid zijn. Akira gaat voornamelijk om twee vrienden die samen zijn opgegroeid in een weeshuis. Eentje behandelt de ander als zijn kleine broertje en zet alles op alles om hem te beschermen of te redden. Hij neemt de verantwoordelijkheid en is daarvoor bereid zelf risico’s te nemen. De ander heeft plots haast Goddelijke krachten en besluit dat alle lijken die hij in zijn pad achterlaat niet zijn probleem zijn.

De thema’s blijven niet daar. Veel van de problemen worden veroorzaakt door een corrupte overheid, die alleen geïnteresseerd is in geld en macht. Ze kidnappen kinderen en voeren experimenten uit, terwijl ze er aan de oppervlakte voor zorgen dat de stad er goed uitziet voor de aankomende Olympische Spelen. Maar zodra het heet onder de voeten wordt, schuiven ze de schuld af op anderen en verlaten ze het schip.

Dan heb je de cult, die Akira aanbidt als een God en gelooft dat hij ze komt redden. Ze zien wat er mis is met hun stad, maar ondernemen zelf niets om daar wat aan te doen. Ze schuiven die verantwoordelijkheid af op Akira. Het enige dat zij doen, is bidden voor zijn terugkeer. Zelfs als ze Tetsuo vergissen voor hun Messias, ondernemen ze geen actie. Ze lopen alleen achter hem aan.

Zelfs de rebellen, die wel bereid zijn de verantwoordelijkheid op zich te nemen, zijn van binnenuit aangetast door corruptie. Dat weten ze alleen zelf niet. Daardoor handelen ze niet in hun eigen voordeel, maar worden ze gemanipuleerd om iemands anders zakken te vullen. Daarom eindigt ook hun verhaal in tragedie.

Alleen de mensen die zich eervol gedragen en verantwoordelijkheid nemen, zelfs als zij niet zelf de problemen hebben veroorzaakt, krijgen een ietwat gelukkig einde. Ik zeg ietwat, want Akira is nog steeds verre van vergevingsgezind. Maar ze worden ten minste niet volledig geruïneerd.

Die rode motor van Kagane is eigenlijk een prachtige metafoor voor Akira. Kaneda’s motor moet altijd boven een bepaald RPM draaien, anders valt hij uit. Je moet dus steeds gas blijven geven, het is niet mogelijk om rustig aan te doen. Zo is het ook voor het tempo van de film. Die geeft de hele tijd vol gas en scheurt door de actie heen.

Dit komt waarschijnlijk omdat het een mangaserie van 120 hoofdstukken samen moet vatten in twee uur. Niet alleen dat, het einde zou pas twee jaar na de film geschreven worden. Katsushiro Otomo, de schrijver van de manga, was hevig betrokken bij de film, dus het is niet dat ze het einde helemaal zelf bedachten. Maar het moest wel versneld worden.

Het tempo geeft de film een bepaalde spanning die niet loslaat. Je staat als kijker de hele tijd onder druk en wordt gedwongen om aan het scherm gelijmd te blijven. Zeker omdat Akira ook inhoudelijk je aandacht eist. Aan het begin zijn er af en toe nog wel wat momenten waarop er geen actie is. Die worden gebruikt voor wat expositie, zodat je als kijker de wereld wat beter begrijpt. In de tweede helft hebben ze de expositie niet meer nodig, dus gaat de film met volle kracht vooruit. Het is een heerlijk gevoel.

Maar het is ook uitputtend. Na de film ben je mentaal kapot. Wat meer rust was waarschijnlijk een goed idee geweest. Zelfs wat afwisseling tussen vol gas en misschien af en toe 50 of 80% was al goed geweest. Maar dat is niet iets dat de motor kan. Dus moeten we gewoon mee sprinten en hopen dat we Akira bij kunnen houden.

De muziek van Akira mag ook niet vergeten worden. Je verwacht misschien synthesizers en elektronische tonen in een cyberpunkverhaal. Wat we krijgen is bijna het tegenovergestelde. Het zijn zangers die haast Mongoolse keelzangtechnieken gebruiken om een heftig geluid te maken. Het resultaat is episch en impactvol, het is iets dat je bij blijft.

Deze gemartelde tonen brengen de brute aard van de actie en van de wereld helemaal tot leven. Door de muziek voelt alles tienmaal heftiger. Dat is knap, want wat we te zien krijgen is al behoorlijk heftig. Maar dankzij de achtergrondmuziek hoeven de beelden nooit over de top te gaan. Ze geven ons de ruimte de rest in te beelden.

De beelden en de muziek zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Een scène van Akira met ander geluid eronder is simpelweg niet hetzelfde. Het is een verrassend groot deel van de impact die de film maakt. Aan de andere kant denk je meteen aan de betreffende scène als je de muziek hoort zonder context. Ze versterken elkaar en zijn samen één.

Akira is absoluut het kijken waard. Het is een diep verhaal met een boodschap. De beelden zijn prachtig en de muziek ga je de komende tijd niet vergeten. Misschien had de film wat gas los kunnen laten, maar naast dat is er eigenlijk weinig op aan te merken. Wil jij Akira meemaken in de bioscoop? Kijk dan bij bioscopen bij jou in de buurt of die het draaien. Je hebt tot het einde van deze maand op zijn laatst, dus schiet op!