Retro Sunday: Hoe Housemarque van arcadekoning tot wereldspeler uitgroeide

Returnal en Saros, twee grote en succesvolle games op de PlayStation 5, zijn beide afkomstig van één Finse studio. Housemarque heeft al een lange traditie van het maken van toffe games, maar haar oorsprong ligt bepaald niet bij de grote big-budget games die zij nu met veel succes maakt. Sterker nog, die oorsprong ligt heel ergens anders. Dit is het verhaal van hoe arcade games een topontwikkelaar vormden.

De historie van ontwikkelaar Housemarque gaat terug naar vorige eeuw. In 1994 wordt de studio gevormd uit twee andere ontwikkelaars: Bloodhouse en Terramarque. Beide ontwikkelaars bestaan pas een jaar als ze besluiten beter samen verder te kunnen gaan. Vooral Bloodhouse was meteen al succesvol met haar eerste titel: Stardust. Die game zou in de decennia daarna lang als een rode draad door de ontwikkeling van de nieuwe studio Housemarque lopen.

Het idee van Stardust is simpel: je bestuurt een ruimteschip en beweegt boven een planeet, terwijl je astroiden en vijanden verslaat. Het origineel speelt als een versie van Astroids met meer kleur, powerups uptempo muziek en een echte arcade-moeilijkheidsgraad. 

De game kreeg een vervolg in Super Stardust op de Commodore Amiga maar bleek weinig succesvol. 

De echte doorbraak kwam in 2007 met de release van Super Stardust HD. Deze nieuwe versie van de game had een behoorlijke twist: niet langer bewoog je over het speelveld, het speelveld draaide onder je door! Je bevond je op een schild rond de planeet maar het idee bleef grotendeels hetzelfde: de wereld onder je beschermen tegen aanvallers en astroiden.

Deze versie bleek wél een succes. De game lanceerde op de PlayStation 3 en wist de kracht van de Cell processor goed te gebruiken voor indrukwekkende graphics en vloeiende gameplay. De pixels spatten van het scherm en de snelle gameplay bracht gamers op het randje van hun stoel in de verdediging van de verschillende planeten. 

De game werd hierna ook uitgebracht op de PSP in een Portable versie, en op Sony's VR bril, de PS VR. Daarmee was de game een fraai uithangbord van de nieuwe consoles en accessoires die Sony op de markt bracht en werd niet voor niets diverse malen gekozen tot een van de games die je gespeeld moet hebben.

Na het succes van Stardust zocht Housemarque naar een nieuwe invalshoek voor haar arcade-kennis. Het resultaat werd Resogun: een variant op de Defender games waarbij je niet over een bol maar langs een cylinder speelt. Ook in Resogun spelen de prachtige graphics een belangrijke rol, waarbij elke verslagen vijand in een fontein van voxels uiteen spat en over de rand van het speelveld stroomt.

Met je vliegtuig kan je in sneltreinvaard rond de cylinder vliegen en moet je mensen beschermen tegen binnenvallende aliens die de mensen willen ontvoeren.

Resogun werd bijzonder goed ontvangen door de pers met uiteindelijk een Metacritic score van 84. De game verdiende ook diverse awards, waaronder Action Game of the Year.

Met Alienation verplaatste Housemarque de actie van de ruimte of in de lucht naar de grond. Hoewel het nog steeds een twin-stick shooter was, werd de gameplay nu vanuit een meer traditioneel isometrisch perspectief gepresenteerd.

De game is een meer traditionele game dan de arcade-games die Housemarque hiervoor maakte. De game kon zowel in single-player als multiplayer gespeeld worden en kent diverse spelersklassen.  Ook Alienation werd vrij goed gereviewed en kenmerkt de eerste voorzichtige stap van Housemarque weg van de arcade-games die ze eerder produceerden.

Nex Machina bouwt voort op de gameplay kennis die Housemarque opgedaan heeft met Alienation. Ook Nex Machina is een isometrische game, maar kent een aantal belangrijke verschillen ten opzichte van Alienation.

Zo kent Nex Machina geen karakter-ontwikkeling via levels. De game gebruikt dezelfde engine als Resogun, wat resulteert in een game met veel flitsende graphics en opnieuw snelle gameplay, wat toch wel het handelsmerk is van Housemarque. 

Nex Machina kwam uit in 2017 en markeert het eindstation van Housemarque's lange traditie als arcadegame ontwikkelaar. In een statement kondigt de Finse ontwikkelaar aan het over een andere boeg te gaan gooien. De reden: arcade-games zijn te duur om te maken en leveren te weinig op om de grote studio te onderhouden.

Die omslag heeft Housemarque geen windeieren gelegd. De wijziging heeft geleid tot twee topgames: Returnal in 2021 en Saros dit jaar. In beide games is het arcade-gehalte flink teruggeschroefd, maar zijn de ervaringen van twintig jaar arcadegames ontwikkelen nog duidelijk terug te zien. 

Ook de studio zelf heeft eenzelfde ontwikkeling doorgemaakt. In 1997 bestond de studio uit 18 man, bij de overname door Sony in 2017 rond de 50 man. Inmiddels telt de studio ruim 120 man personeel, die allemaal aan één game werken. 

Nu Saros uit is, zal de focus verplaatst worden naar de nieuwe ontwikkelingen binnen de studio. Waar zal dat toe leiden? De hoop is dat er ooit nog een Super Stardust-achtige game gemaakt gaat worden, al was het maar als een zij-projectje om de tijd te verdoen. Veel gamers, waaronder wij, zouden Housemarque daar zeer dankbaar voor zijn.

Meer gamingnieuws lezen? Check onze PlayStation hub en houd ook onze dagelijkse blogs in de gaten.