Dan Houser stond jarenlang aan de wieg van grootheden als GTA en Red Dead Redemption, maar inmiddels bouwt hij aan een compleet nieuw universum. In een exclusief interview met XGN vertelt hij over zijn nieuwe boek, zijn kijk op AI én onthult hij dat er al een nieuwe game in de maak is.
Wanneer wist je: dit boek móét Een hoger
paradijs heten?
Vooral omdat ik de uitdrukking mooi vind -
ik vind het prettig klinken. Er zit een paradox in die ik interessant vond.
Natuurlijk kan er geen beter paradijs bestaan - het paradijs is absoluut - maar
het voelt alsof technologie daar altijd naar op zoek is. Daardoor vat de
uitdrukking enkele thema’s van het boek samen: het onophoudelijke zoeken,
zinloos perfectionisme en het verlangen om een derderangs god te zijn, terwijl
je verandert in een vijfderangs mens.
De hoofdpersoon, Kurt (27), lijkt
nergens echt bij te horen. Zoals je schrijft, verlangt hij wanhopig naar
rijkdom, respect en betekenisloze seks met oppervlakkige meisjes. In hoeverre
is dit pure fantasie, of denk je dat deze typering ook op Gen Z van toepassing
is?
Ik zie hem niet zozeer als iemand die bij
uitstek symbool staat voor Gen Z, maar eerder als een vertegenwoordiger van
iedereen die is opgegroeid na het einde van het communisme en de geboorte van
het internet. Hij is dus opgegroeid in een wereld waarin technologie, en niet
ideeën, oppermachtig is - en steeds machtiger is geworden. Daardoor voelt hij
zich doelloos en ontworteld, omdat het systeem wil dat je je nutteloos en leeg
voelt, zodat het je spullen kan verkopen. Zijn vergissing is dat hij denkt dat
hij, als hij eenmaal achter de schermen kan kijken, op de een of andere manier
bevrijd zal worden doordat hij begrijpt hoe alles werkt. Maar hij raakt alleen
maar meer in de war en vindt niet wat hij zoekt - met andere woorden: hij lijkt
op iedereen die in de technologiesector ging werken om rijk te worden.
In het verhaal lijkt technologie
menselijke problemen op te lossen, maar creëert ze ook nieuwe. Ben je
persoonlijk optimistisch of pessimistisch over kunstmatige intelligentie?
Allebei. De veranderingen zullen
opmerkelijk zijn, maar ook langzamer gaan dan mensen nu zeggen. Op dit moment
zitten we in een periode van enorme overdrijving en een goudkoorts om rijk te
worden, waarin ongelooflijke omwentelingen worden beloofd maar nog niet worden
waargemaakt. Echte transformaties duren altijd langer en zijn heel moeilijk te
voorspellen. Doorgaans maken technologische innovaties zowel het beste als het
slechtste in ons mogelijk, en ik neem aan dat AI daarop geen uitzondering zal
zijn. Ik geloof dat mensen gebrekkig zijn maar in wezen goed, dus ik ga ervan
uit dat de netto-impact van AI positief zal zijn - met onderweg ook genoeg
rampen, gewoon om het interessant te houden.
Veel personages in je boek verliezen
geleidelijk de controle over zichzelf en hun leven. Waarom vind je dit soort
personages zo interessant?
Ik wilde een conflict verbeelden dat
volgens mij in deze tijd aan het ontstaan is, waarin de strijd niet tussen
mensen wordt uitgevochten, maar binnenin henzelf. Het internet van ongeveer de
afgelopen 15 jaar lijkt ontworpen om ons te verwarren en depressief te maken
zodat het ons dingen kan verkopen, en ik probeerde me voor te stellen hoe dat
zich in de nabije toekomst zou ontwikkelen.
Ik heb enorm genoten van de hoofdstukken
met NigelDave en moest tijdens het lezen hardop lachen. Waar komen deze kijk op
de dingen en dit gevoel voor humor vandaan?
Dank je. Ik probeerde me voor te stellen
wat het internet van mensen zou vinden - wat het van mij zou vinden, als het
bewustzijn had en zowel extreem intelligent was als totaal onwetend over elke
vorm van menselijkheid die niet op het internet te vinden is. Het zou mensen
zien als wezens die geobsedeerd zijn door vakanties, katten, opscheppen en
onzekerheden, en als volkomen bizarre wezens die worden beheerst door
verlangens en herinneringen. Daarna probeerde ik het een stem te geven met een
bijna oneindige intelligentie, die enigszins wordt afgeremd door een absoluut
gebrek aan wijsheid en kennis van de wereld!
Stiekem wil ik het weten: op welk idee
of welke creatie ben je het meest trots?
Binnen Een hoger paradijs zou dat NigelDave
zijn. Terwijl ik hem schreef, veranderde hij van een vrij negatieve antagonist
in iets dat ik veel interessanter vond. Ik ben ook erg gesteld op Yaroslav, het
hackerpersonage.
Je boek is opgedeeld in verschillende
hoofdstukken rond verschillende personages. Voor welk personage voel je de
meeste genegenheid?
Ik vind ze allemaal leuk, ieder op een
andere manier. John Tyburn-Smith is meelijwekkend, maar ik voel wel sympathie
voor hem. Daisy is heldhaftig en verward en ik mag haar erg graag - ze is sterk
zonder dat zelf te beseffen - maar ik houd eigenlijk altijd op verschillende
manieren van al mijn personages. Elke fictieve creatie moet immers menselijk
aanvoelen, en ieder mens heeft het gevoel de hoofdpersoon van zijn eigen
verhaal te zijn.
Veel personages zijn onsympathiek, of
worden dat gaandeweg. Hoe bezorgd ben je dat dit mensen ervan kan weerhouden
verder te lezen?
Ik hoop dat ze aanvankelijk enigszins
onsympathiek zijn en gaandeweg sympathieker worden, of in elk geval
begrijpelijker, naarmate lezers ontdekken waarom ze zo verward en boos zijn en
beginnen te zien dat het verdwaalde mensen zijn die een weg vooruit proberen te
vinden. John is bijvoorbeeld aan het begin bijzonder onsympathiek, maar ik denk
niet dat zijn stem daardoor minder interessant wordt. Ik probeerde een groep
zeer verdwaalde en verwarde personages te laten zien - en ik hoop dat de lezer
zich in sommige van hun gevoelens kan inleven en zich kan vermaken met sommige
van hun tirades, meer dan dat hij ze per se aardig hoeft te vinden. Ik ben niet
bijzonder geïnteresseerd in mensen die op een conventionele manier sympathiek
zijn - ik ben geïnteresseerd in interessante en verwarde mensen, dus dat is
iets wat ik wil onderzoeken.
Stel dat je boek zou worden bewerkt tot
een game of een film...
We werken al aan een game die zich in dit
universum afspeelt en waarin enkele personages uit het boek voorkomen, maar het
is niet zozeer een rechtstreekse bewerking als wel een aanvullend werk dat
vanuit een heel ander perspectief wordt verteld dan vanuit het hoofd van deze
personages.
Wat zou je zeggen tegen mensen die
meteen denken: “O nee, niet wéér een boek over AI, games en tech”?
Ik zou zeggen: aangezien het laatste waar
ik aan werkte over cowboys ging en het project daarvoor over gangsters, voel ik
me óf aangetrokken tot clichés, óf ben ik er - hoop ik - goed in om ze te
ondermijnen. Ik geloof dat we iets fris en interessants te zeggen hebben over
AI. Daarnaast wilde ik echt over de game-industrie schrijven vanuit een positie
van kennis en begrip, dus ik denk dat het anders aanvoelt dan alles wat ik heb
gelezen. Ironisch genoeg begon het verhaal vorm te krijgen vóór de huidige AI-boom
en is het daar niet door beïnvloed. Het speelt zich af in de toekomst - de
nabije toekomst, maar met AI die verder ontwikkeld is dan wat we vandaag
hebben.
Het einde doet me vermoeden dat er een
vervolg komt. In hoeverre klopt dat?
Ja - ik werk aan een vervolg.