De verborgen betekenis achter de 4 iconische symbolen op PlayStation controllers

zondag, 13 september 2026 om 15:04

Mis geen gamingnieuws, techverhalen, LEGO-nieuws, F1-updates, deals, reviews, previews en entertainment meer. Voeg XGN toe aan je Google-favorieten.

Volg XGN op Google

Volg ons op Google Nieuws

PlayStation doet de dingen graag op zijn eigen manier. Kijk maar eens naar die opvallende symbolen op de controllers. Terwijl concurrerende consoles grotendeels vasthouden aan knoppen met letters, kijkt Sony naar een handvol simpele vormen en denkt eigenlijk: ja, dit wordt ons handelsmerk.

Het resultaat? Een combo invoeren op een PlayStation-controller voelt bijna alsof je een magische spreuk uitspreekt: △, ○, ×, □. Maar geloof het of niet, Sony zet deze symbolen niet zomaar op het plastic om er stoer of anders uit te zien. Elk symbool krijgt oorspronkelijk zijn eigen taak en verborgen betekenis.

Waarom symbolen en geen letters?

Wanneer Sony de originele PlayStation ontwikkelt, zijn knoppen met letters al de standaard. PlayStation-ontwerper Teiyu Goto heeft alleen een ander idee: waarom niet iets gebruiken dat simpel en makkelijk te onthouden is? Hij slaat het alfabet dus over en bedenkt vier geometrische symbolen. Om het nog slimmer te maken, geeft hij elk daarvan een eigen kleur en doel:

△ Triangle (groen): Staat voor het gezichtspunt, waarbij Goto de vorm associeert met iemands hoofd of een richting. De betekenis draait daardoor om perspectief en niet om één specifieke actie in een game.
□ Square (roze): Haalt zijn inspiratie uit een simpel vel papier. De oorspronkelijke functie draait daarom vooral om menu's en documenten.
○ Circle (rood): Dient als de 'ja'-knop. In Japan geeft een cirkel, of maru, vaak aan dat iets correct of goed is.
× Cross (blauw): Betekent 'nee' en vormt daarmee de andere helft van het duo. Een kruis, of batsu, geeft in Japan vaak aan dat iets fout is.

Deze indeling voelt vooral in Japan heel logisch. Die gedachte zie je terug in sommige vroege PlayStation games, waarbij Metal Gear Solid bijvoorbeeld Circle gebruikt om te bevestigen en Cross om te annuleren. Voor westerse spelers gaat dat alleen vaak regelrecht tegen hun spiergeheugen in.

Verloren in vertaling

Zodra PlayStation westerse spelers bereikt, raken de rollen een beetje door elkaar. Cross groeit geleidelijk uit tot de knop waarmee spelers verwachten 'ja' te zeggen, terwijl Circle meestal 'annuleren' of 'terug' betekent. Zo ontstaat een opvallend verschil tussen Oost en West: in veel westerse releases wordt Cross de vertrouwde bevestigingsknop, terwijl Japan grotendeels vasthoudt aan Circle.

Dat verschil blijft tientallen jaren bestaan, totdat de PS5 de situatie in Japan verandert. Sony maakt Cross daar eveneens de standaardknop om te bevestigen, terwijl Circle voortaan dient om te annuleren. Japanse spelers moeten daardoor jarenlang opgebouwd spiergeheugen aanpassen aan de indeling die op westerse markten al vertrouwd is.

Dan is er nog een leuk stukje PlayStation-trivia: is dat onderste symbool eigenlijk wel een 'X'? Volgens Sony niet. De officiële naam is Cross, hoewel genoeg spelers hem nog altijd X noemen en dat waarschijnlijk ook zullen blijven doen.

Hoe symbolen van betekenis veranderen

Games veranderen natuurlijk enorm sinds de originele PlayStation, waardoor die zorgvuldig gekozen betekenissen niet in 1994 kunnen blijven hangen. Analoge sticks geven spelers veel meer controle over 3D-camera's, waardoor de oorspronkelijke link tussen Triangle en het gezichtspunt steeds minder duidelijk wordt. Tegenwoordig kan een druk op de knop je wapen wisselen, je in een voertuig laten stappen of iets compleet anders activeren.

Ook de roze Square raakt steeds verder verwijderd van zijn papieren oorsprong. Afhankelijk van de game die je speelt, kan □ tegenwoordig je geweer herladen, een lichte klap uitdelen, een gezondheidsdrankje gebruiken of een kist openen. Een document openen? Dat staat inmiddels nauwelijks nog op het lijstje.

Grappig genoeg maakt het verlies van hun oorspronkelijke functies de symbolen niet minder herkenbaar. △, ○, × en □ overleven generatie na generatie en raken zo sterk verbonden met PlayStation dat je de bedrijfsnaam er nauwelijks naast hoeft te zetten om meteen te weten bij welk merk ze horen.

Meer weten over PlayStation? Bekijk dan onze hub.