Wie door Bilbao wandelt, stuit zomaar op
een bijzondere traditie: de Caganer. Een klein beeldje van een mannetje dat...
juist ja, zit te poepen. Wat ooit begon als een eenvoudige Catalaanse boer in
een kerststal, is tegenwoordig uitgegroeid tot een fenomeen waar zelfs Donald
Trump, Mario en Luigi niet aan ontsnappen.
Wij spreken met Anastasia Komelina, die werkt in een van de
winkels, over het geheim achter deze traditie die heel wat zieltjes en glimlachen
voor zich weet te winnen.
Een eeuwenoude traditie met een gek tintje
De Caganer bestaat al sinds de 18e eeuw en staat symbool voor
geluk, gezondheid en voorspoed. Volgens de Catalaanse folklore brengt het
beeldje vruchtbaarheid voor de aarde: een poepende boer zorgt immers voor een
vruchtbare oogst. Hij is vaak gekleed met een baret, zwarte broek en een rode sjerp.
Wat begon als een traditioneel kerstfiguurtje, is inmiddels
geëvolueerd naar een breed scala aan iconen uit politiek, sport, film en games.
‘Elke Caganer is handgemaakt,’ legt Komelina uit.
‘We gebruiken een mal, net als bij chocolade. Daarna moet elk beeldje met de hand geschilderd worden. Dat kost per stuk zeker een half uur.’
- Anastasia Komelina Al met al kost het
zo’n 3,5 uur om één beeldje te maken en daar betaal je dan twee tientjes voor.
Van boeren tot beroemdheden
De collectie is tegenwoordig eindeloos. Voetballers zoals
Messi, filmhelden zoals Alien en game-iconen zoals Mario, Luigi en Sonic hebben
allemaal hun eigen poepende variant gekregen. En de bestseller? Donald Trump.
‘Trump is nummer één in de verkoop,” vertelt Anastasia lachend. ‘In onze winkel in Bilbao verkopen we er 20 tot 30 stuks per week. Mensen vinden het hilarisch. Ik schilder hem zelf met een oranje gezicht en soms zelfs een bloederig oor. Het trekt meteen de aandacht.’
- Anastasia KomelinaDat geldt ook voor de gamefiguren. ‘Mario en Luigi zijn
altijd populair. We verkopen ze ook als set, dan krijg je korting.’ Voor één
figuur betaal je 20 euro, maar wie zowel Mario als Luigi mee naar huis neemt,
betaalt 32 euro. Andere gamefiguren die gemaakt worden zijn Toad, Link, Sonic
en nog meer.
Van Barcelona naar de wereld
De familieachtergrond van het bedrijf maakt de traditie
extra bijzonder. Het merk werd in 2004 in Barcelona opgericht door twee broers
en is sindsdien is Caganers uitgegroeid tot een groot succes. Inmiddels zijn er
acht winkels in Spanje te vinden, in Barcelona, Madrid en dus Bilbao.
Elk filiaal draait op een klein team van slechts twee medewerkers, terwijl de productie nog steeds in handen is van de familie zelf. ‘Broers, ooms, neven; iedereen helpt mee in het bedrijf,’
- Anastasia KomelinaEn de populariteit blijft groeien. Bestellen kan wereldwijd
via de
officiële website, waardoor zelfs fans in Nederland hun eigen poepende
Mario of Trump in huis kunnen halen. De poppetjes worden namelijk door heel Europa verstuurd.
Iedereen wordt vrolijk van de poepende figuurtjes
Op social media is het een hit. Maar waarom eigenlijk? Het
antwoord is simpel: het is een mix van traditie en humor. Het zijn beeldjes die
tegelijk cultureel erfgoed zijn én keiharde memes.
‘Toeristen vragen zich altijd af: Wat ís dit? Maar zodra je het verhaal kent, snap je waarom iedereen er zo vrolijk van wordt,’ zegt Komelina.
- Anastasia KomelinaOf Trump zelf weet dat hij in honderden Spaanse kerststallen
zit te poepen?
‘Ik denk van wel. Veel beroemdheden zien het als een eer om een eigen Caganer te hebben. In Catalonië is dat een compliment.’
- Anastasia KomelinaVan obscure kerststal naar popcultuurhit
De Caganer is dus meer dan een grappig beeldje: het is een
stukje Catalaanse identiteit dat zijn weg naar de wereld heeft gevonden. Of het
nu Mario en Luigi zijn of een president met oranje gezicht, de boodschap blijft
hetzelfde. Het gaat hier om een beetje geluk, een beetje gezondheid, en vooral
een hoop humor.