The Square Review - Kunst op de achtergrond

    Een snelle quizvraag: wat is de naam van de belangrijkste prijs op het Cannes filmfestival? The Square van Ruben Östlund heeft die begeerde bekroning vorig jaar mogen ontvangen en dan zijn de verwachtingen natuurlijk hooggespannen. Of de film ook daadwerkelijk sterk is, lees je in The Square review.

    Het antwoord op die vraag in het begin is natuurlijk de Gouden Palm. Gouden Palm-winnaars zijn meestal niet dé films die bij een groot publiek bekend zijn, maar natuurlijk zijn er uitzonderingen: Pulp Fiction, Taxi Driver en Apocalypse Now zijn bekende voorbeelden. Meestal komt dit door het bijzondere kunstzinnige karakter wat die films bezitten.

    The Square Review

    Individualisme

    De Zweeds-Duits-Frans-Deense film van regisseur Ruben Östlund draait ook om dat kunstzinnige karakter. Centraal in de film staat museumcurator Christian (Claes Bang), die een museum in Stockholm beheert. Zijn kabinet van de kunsten draait om de hedendaagse kunst en presenteert het nieuwste schouwstuk: een lichtgevende draad dat een vierkant vormt buiten het museum, waarin iedereen gelijk zou moeten zijn.

    Mensen in het vierkantje, waar The Square dan ook zijn titel van heeft, zijn eigenlijk verplicht elkaar te helpen. Als iemand om hulp vraagt, dan mag jij de helpende hand zijn voor die persoon. Dit is duidelijk de boodschap van Östlunds film: de verharding van de maatschappij en de individualisering van de mensen; het ons-kent-ons principe wat is veranderd in ieder voor zich.

    The Square Review

    Slim idee?

    De grap van deze boodschap is dat hoofdpersoon Christian allesbehalve zo is. Hij staat namelijk wel open voor meerdere mensen, maar hij heeft geen enkel benul wat er eigenlijk gebeurt in zijn eigen privé-omgeving. En dat er een kloof bestaat tussen hem en zijn medemens wordt al relatief snel duidelijk.

    Zo wordt zijn portemonnee gejat en weet hij de dief op te sporen tot nabij een appartementencomplex. Hier krijgt hij het ingenieuze idee om in elke brievenbus van het complex een briefje te stoppen dat hij weet wie de dief is en dat Christian zijn portemonnee zo snel mogelijk terug wil. Een plan wat in het begin lijkt te werken, maar al snel keert het tij zich tegen Christian.

    Een jong jochie uit het complex is namelijk boos op Christian, omdat de ouders van het jongetje denken dat hij de dief is. Hij eist dat Christian zijn verontschuldigingen aanbiedt tegenover hem en zijn ouders, anders volgt er volgens het jochie chaos.

    The Square Review

    Ongemakkelijk leuk

    Hier komt het sterkste punt van The Square naar voren: de humor en dan vooral de onwil van Christian die zichzelf steeds verder in de nesten werkt en dit op een hilarische, en vooral erg ongemakkelijke, manier doet. Iets wat hij niet alleen in de situatie rondom het jongetje doet, ook rondom zijn werk weet Christian niet altijd wat het beste is.

    Zo heeft hij een one-night stand met journaliste Anne (Elisabeth Moss) en het gesprek erna is doordrenkt van ongemakkelijkheid. Hij is haar naam kwijt, weet niet meer hoe ze bij elkaar zijn belandt en vermoedt dat zij alleen met hem naar bed is gegaan om zwanger te worden. Iets waar Anne natuurlijk wel erg van opkijkt en het gênante druipt er vanaf.

    The Square Review

    Aap op tafel

    En juist daar zit ook een kracht van The Square; het acteerwerk van Claes en Moss is zo sterk dat je het ongemakkelijke echt gelooft en er zelf een beetje onbehagelijk van wordt. Het is iets wat in de film wel vaker naar voren komt: gênante settingen of scènes waarbij jij als kijker misschien wel een aha-erlebnis gevoel krijgt.

    Toch is het beste gedeelte uit de film een scène met acteur Terry Notary; een naam die niet snel een belletje doet rinkelen, maar achter de schermen vooral veel doet. Zo heeft hij veel motion capture gedaan voor The Planet of the Apes films en juist in die rol mag hij in The Square optreden. Al is het deze keer zonder apenkostuum.

    The Square Review

    Té lang

    Want Notary mag helemaal losgaan als mensaap in een luxe dinerzaal vol met elegante mensen. Hij slaat, springt, schreeuwt rond en verstoort zo het gehele diner. Het zorgt voor één van de meest memorabele scènes van The Square en heeft ook die Östlund-ongemakkelijkheid: als een vrouw om hulp begint te roepen, duurt het best wel lang voordat iemand ingrijpt.

    En niet alleen die scène duurt lang, de gehele film is eigenlijk té lang. The Square duurt maar liefst honderdvijftig minuten en niet elke scène is een lachfestijn. Behalve dat, Östlund probeert je als kijker ook te verrassen, maar dit werkt absoluut niet. Zo zijn er bepaalde wendingen die je totaal niet begrijpt; loopt er ineens, uit het niets, een chimpansee rond in het appartement van Anne. Iets wat ook niet wordt uitgelegd, hij is er gewoon.

    The Square Review – Selectief kunstzinnig

    Ondanks dat is deze Gouden Palm-winnaar een titel die de prestigieuze filmprijs verdient. The Square is op momenten goud waard en zorgt voor veel gebulder en gelach, het acteerwerk is van hoog niveau en het stukje met Notary is magnifiek. Helaas is The Square wel erg lang en zijn er zulke bijzonder toevoegingen dat je soms in de war raakt en soms onbehagelijk. Maar dat laatste zorgt voor de unieke humor van de film.

    7.5

    De plus- en minpunten

    • Hilarisch grappig op sommige momenten
    • Sterk geacteerd
    • Terry Notary’s gedeelte
    • Té lang
    • Vage toevoegingen ter zijner tijd

    © 2005 - 2020 XGN B.V. Alle rechten voorbehouden.